English French German Italian Portuguese Russian Spanish
يادِ استاد | Remembrance of the Spiritual Master
نوشته شده توسط نقل از : کتاب سلوک روحی (عرفان و تصوف) اثر مسعود رضا مدرسی چهاردهی– هندوستان – دهلی نو سال 2011- Arshia Publication   
چهارشنبه ، 22 مرداد 1393 ، 18:16

مقاله شماره 25

یكى از مواردى كه در سلوكِ ‏روحى جاى تأمل دارد ،آراءِ شادروان نورالدین چهاردهى است كه تو گویى درد را شناخته و تجویزى براى این درد نموده است و محقِ به این تجویز نیز بوده است چرا كه بالغ بر 65 سال از عمرِ 79 ساله خود را صرفِ تحقیق ادیان و مذاهب نموده و علمى و عملى در این راه رنجِ بسیار بر خود هموار نموده است .

استاد در سال 1297 شمسى در كربلاى معلى‏ پا به عرصه وجود نهاد و از آنجا به همراه خانواده به گیلان مهاجرت نمودند .سلسله نسب پدرى وى به ملاعبدالرزاق لاهیجى صاحب كتاب «گوهر مراد» (داماد ملاصدرا) مى‏رسد و سلسله نسب مادرىِ ایشان به سید بحرالعلوم متصل است . وى كه نوه آیت ‏الله ‏العظمى میرزا محمد على مدرسى چهاردهى (استاد آقاشیخ بزرگ تهرانى ) است تا اولین سالهاى نوجوانىِ خود را در لباس روحانیت بسر مى ‏برد.

نورالدین مدرسى چهاردهى در ادیان و مذاهب و مسلك‏ها و مشرب‏ها با ناوك مژگان طى طریق نمود .

دیانت یهود را نزد خاخام‏هاى یهود تعلیم گرفت و با تسلطى كه بر تورات و تلمود بابلى و اورشلیمى داشت ،613 قانون دیانت یهود را از عبرى به فارسى برگرداند .

 

در مسیحیت غسل تعمید یافت و نزد دكتر سعید خان كردستانى و نیز پروفسور میلر به آموزش آئینِ مسیح نشست .(در كاتولیك ،ارتدوكس و پروتستان عملاً وارد گشت و شش ماه در كلیسا زندگى و عبادت نمود و مهیاى ورود به جرگه كشیشان شد) .

آئین زرتشت و آئین هوشنگ را نزد استاد رشید شهمردان كه از مؤبدان برجسته بود فرا گرفت و به سلوكِ هوشنگى عامل گشت .

ادیان هند و مكتب جوكى‏ها و فلسفه سانكهیه را نزد پروفسور عباس شوشترى (مهرین) فرا گرفت .

مانویت و میترائیسم را نزد استاد ذبیح بهروز تعلیم گرفت .

نقطویه را نزد پیشواى نقطویه (محمد بابا) آموخت و از طرف وى جانشین و به مقام "بابا"پیشوایى نقطویه نائل آمد .

اسپرى تیسم را نزد استاد ثقفى فرزند مرحوم اعلم الدوله كه این علم را از فرانسه به ایران ارمغان آورده بود فرا گرفت .

پاكدینى را در نزد احمد كسروى تعلیم گرفت .

در سلاسل تصوف خبره و استادى مسلم بود فى‏المثل در طریقت خاكسار به مقام ارشاد (كسوت) نائل و مُهر نبوت داشت .در ذهبیه به ارشاد نائل گشت .در مسلك‏هاى دیگر نیز به عمق و نهایت آن دست یافته بود .و از چند طریق اجازه ارشاد داشت .اما هیچگاه به ریاستِ مسلك‏ها تن نداد و نتیجه تحقیقات خود را براى  روشنگرىِ نسل جوان در كتب خود عرضه داشته و مى‏نویسد "آنچه كه در نتیجه تحقیقات علمى و عملى خود در زمینه ادیان و مذاهب یافته‏ام آنست كه هیچ دینى به پایه دیانتِ مقدّسِ اسلام و هیچ مذهبى هم سنگِ مذهبِ حقه اثنى‏ عشرى نیافتم ،بالاترین انسان‏هاى كامل را محمّد (ص) و على (ع) و خاندانِ با كرامت ولایت یافته‏ام و این نه بر اثر باورهاى عقلى‏ام مى‏باشد بلكه در مشاهداتِ عینى این چنین دریافته‏ام ".

استاد نورالدین مدرسى چهاردهى كه در شانزده سالگى از مرحوم عباس كیوان قزوینى تعلیم روحى یافت ،در زمینه سلوك روحى مى‏نویسد:

"سلوك روحى درب به روى خودى و بیگانه بستن است و حقیقت آن ، سلوكِ‏انفرادى است".

اینكه شادروان نورالدین چهاردهى به سلوك انفرادى تأكید دارند از دو لحاظ  حائز اهمیت است :

یك آنكه  ایشان به عمق سلاسل صوفیه راه یافته و آن را مغایرِ حقیقت سلوك دانسته‏اند .

دوم آنكه پایه‏گذار و مؤسّس سلوك مغزى بوده و قبل از ایشان همه كس بالاترین مرحله سلوك را قلب دانسته و از اهمیت مغز غافل بوده‏اند و فقط تعداد اندكى كه خودِ ایشان اذعان دارند از این راز آگهى داشته و بدین سبك (سلوك مغزى) عامل بوده‏اند (همچون عطار نیشابورى و سنائى) ولى هیچ كس قبل از ایشان به صراحت از این نحوه سلوك  حرفى به میان نیاورده است .

كتاب‏هاى استاد چهاردهى از دو وجه قابل توجّه عمیق‏اند :

یكى آنكه هر آیین و مذهب یا سلسله‏اى را كه موردِ بحث قرار مى‏دهند بر اساس همان آیین موردِ نقد و بررسى قرار داده فى‏المثل در كتاب باب كیست و سخن او چیست ؟به استناد اسناد داخلىِ آن فرقه ،بابیت را مردود شمرده است .

دیگر آنكه از جنبه سلوك ،نظرى خاص به مسلك‏ها و فِرَق معطوف داشته‏اند و اگر مسلكى راه گشاى سلوك سالكین بود (كه چنین آیینى جز اسلام محمّدى (ص) و مذهب شیعه اثنى عشرى نبود) توجّه خوانندگان را به آن معطوف داشته‏اند .

آثار منتشر شده استاد به شرح زير است :

1 - خاكسار و اهلِ حق .

2 - سلسله‏هاى صوفیه ایران .

3 - سیرى در تصوف .

4 - اسرارِ پنهانىِ فرقِ خاكسار .

5 - از احساء تا كرمان (در عقایدِ شیخیه) .

6 - شناخت حسن صباح و كارهاى شگرف او (در عقایدِ اسماعیلیه) .

7 - شناختِ سیك‏ها .

8 - بهائیت چگونه پدید آمد .

9 - وهابیت و ریشه‏هاى آن .

10 - داعیانِ پیامبرى و خدایى .

11 - باب كیست و سخنِ او چیست .

12 - مكتبِ یوگ و نشست‏هاى 84 گانه آن .

13 - شناختِ صبى‏ها و بحث درباره جبر و اختیار .

14 - اسرارِ پنهانىِ مكتبِ یوگ .

15 - اسپرى تیسم یا ارتباط با ارواح .

16 - گلبانگِ مغز از فراسوى قانون جاذبه .

17 - عرفان نامه اثر كیوان قزوینى با مقدمه و حواشىِ نورالدین چهاردهى .

18 - شرح رباعیات خیام از كیوان قزوینى با مقدمه و حواشى نورالدین چهاردهى .

19 - هفت رساله از كیوان قزوینى با مقدمه و حواشى نورالدین چهاردهى .

20 - شرح حال ابوسعید ابوالخیر از كیوان قزوینى با مقدمه و حواشى نورالدین چهاردهى.

21 - تاریخِ بى‏دروغ با مقدمه و حواشى نورالدین چهاردهى .

و نيز آثار منتشر نشده از ايشان عبارتند از :

1 - ادیان در سنجش روحى .

2 - جلد دومِ ارتباط با ارواح .

3 - مكتوباتِ چهاردهى  .

4 - پرسش و پاسخ در زمینه سلوك روحى و عرفان .

شایسته بود كه از تجربیات  استادى كه عمرى را در سلوك روحى به راستى طى طریق نموده است سخن به میان آید ،سالكى كه هیچگاه مدّعى نگشت و هیچ وقت دست به احداث سلسله و فرقه ‏اى نَزَد ،بلكه از فِرَقِ ضاله و تهدیدهاى آنان نهراسید و به افشاى آنان دست یازید ،فردى كه آراء و نظریاتش در سلوك روحى مدد سالكین مى ‏تواند بود و صفاى باطنش كمك راهشان ،استادى كه با روشنگرى ‏هاى خود مانع كج ‏روى و كج ‏اندیشىِ سالكین مى‏ گردد.

وى 12 آذر ماه 1376 شمسى مقارن با تولد آقا اباعبدالله الحسین ‏«ع» به هنگام صلوة ظهر جان به جان آفرین سپرد و بدن پاكش در بهشت زهراى تهران قطعه 37 ردیف 147 شماره 32 به خاك سپرده شد .

نویسنده كتاب حاضر افتخارِ شاگردىِ ایشان را دارد و سال‏ها تحت نظر شادروان استاد نورالدین مدرسى چهاردهى علمى و عملى تلمذ نموده است .

کتاب سلوک روحی

مسعود رضا مدرسی چهاردهی