فصل من شرح الحكيم عمر ابن الخيّام فى تفسير سبحان الملك القهّار

شماره مقاله 495 اينك با رجاء واثق به عفو دانشمندان نقل عبارت آن دو رساله را مى ‏نمايد بعينهما . پاك پادشاهِ دادارِ ايزدِ كاميابِ خود هست كه آغاز چيزها از او است و انجام و بازگشتِ همه چيزها بِدوست .جوهر[1] نيست كه به پذيرفتن انهدا و متغيّر گردد .و عَرَض نيست كه وجودِ جوهر […]

مقاله حكيم عمر خيام

شماره مقاله 494 ظاهراً از خيّام است نقول انّ ‏القُوىَ الفعّالَة فى الاجسام بذاتها ينتهى بها القسمة الى اربعة اقسام و ذلك لانّها تنقسم قسمة الاولى الى قوّةٍ تفعل فعلَها فى جسم بقصدٍ و اختيارٍ ،و قوّةٍ تفعل فعلها بالجسم لا بالقصد و الاختيار و الّتى تفعل فعلها بقصد و اختيار تنقسم قسمة ذاتيةً اوليّة […]

ارتباط كيوان قزويني با روح پاك حكيم بزرگ عمر خيام

شماره مقاله 493 كيوان قزوينى پس از شرح رباعيات خيام در صدد ارتباط با روح پاك حكيم بزرگ عمر خيام گرفت و مكالمه ‏اى با وى انجام داد كه عين آن را با قلم حضرت ايشان عيناً بدون كم و كاست ذيلاً نقل مى ‏نمايد . (اعتذار) شارح قاصر با جهانى خجلت و عذر تفويتِ […]

در مدح می به وجهی شگرف و غوصِ در بحرِ ژرف ‏

شماره مقاله492 1 . مى در قدح انصاف كه جانى است لطيف در كالبـد شيشـه روانـى است لطيف‏ لايـق نبـود هيـچ گران همـدم مــن جز ساغر باده كان گرانى است لطيف‏ مراد از گران سنگين متكبر است . لطيف چيزى است كه ديده نشود يا سبك به هر حال ضدّ گرانست و مى هم گرانست […]

در انواع پندها علمی و دينی و دنيوی و معاشرتی

شماره مقاله 491 فصل نهم در انواع پندها علمی و دينی و دنيوی و معاشرتی 1. چون عُهده نمى ‏شود كسى فردا را حالى خوش كن تو اين دل سودا را مى نوش به نور باده اى ماه كه ماه بسيار بيايد و نيابد[1] ما را بايد دانست كه حكيم خيّام از مقاصد علمى و […]

در ذمّ دنيا

شماره مقاله 490 فصل هشتم‏ در ذمّ دنيا و در آن صد و دو رباعى است 1 . اى چرخ دلم هميشه غمناك كنى پيراهن خرّمى من چاك كنى بادى كه بمن رسد تو آتش كُنِيَش آبى كه خورم در دهنم خاك كنى بعضى قدماء چهار عنصر را زائيده از حركت افلاك مى ‏دانستند و […]

در مهر مهرويان

شماره مقاله489 فصل هفتم در مهر مهرويان و در آن سى و چهار(34) رباعى است‏ 1 . اى آنكه گزيده جهانى تو مرا خوشتر ز دل و ديده و جانى تو مرا از جان صنما عزيزتر چيزى نيست صد بار عزيزتر ز جانى تو مرا 2 . بر پاىِ تو بوسه دادن اى شمع طرب […]

در معرفت ‏النّفس

شماره مقاله 488 فصل ششم‏ در معرفت ‏النّفس كه ارسطو كتابى جداگانه ساخته و (اثو لوجيا) نام نهاده و آن را به عربى ترجمه كرده ‏اند و (كتاب النّفس) نام نهاده ‏اند و بابا افضل كاشى نيز آن را به فارسى ترجمه نموده و بيانى بلند آورده و عرفاء وجود انسان را يك عالمى جداگانه […]

در سنجيدن اعمال‏

شماره مقاله487 فصل پنجم‏ در سنجيدن اعمال‏ و در آن چهار رباعى است‏ 1 . نيك است به نام نيك مشهور شدن عار است ز جور چرخ رنجور[1] شدن خمّار به بوىِ آبِ انگور شدن به زآنكه به زهدِ خويش مغرور شدن‏ 2 . يك جرعه مى ز مُلك كاووس به است وز تخت قباد […]

در اشاره به معاد دارالجزاء

شماره مقاله 486 فصل چهارم‏ در اشاره به معاد دارالجزاء و در آن نه رباعى است‏ 1 . روزى كه جزاء هر صفت خواهد بود قدر تو به قدر معرفت خواهد بود در حسنِ صفت كوش كه در روز جزاء سرِّ تو به صورت صفت[1] خواهد بود 2 . گويند بهشت و حور عين خواهد […]